ΝΕΟΣ ΝΟΜΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Ο νέος νόμος πλαίσιο ψηφίστηκε τελικά. Ψηφίστηκε από μια κυβέρνηση απονομιμοποιημένη, η οποία αγνοεί τους αγώνες μας από πέρυσι την άνοιξη, τις αποφάσεις των φοιτητικών συλλόγων αλλά και του συνδικαλιστικού οργάνου των καθηγητών.  Παρουσιάστηκε σαν κεντρική πολιτική επιλογή, αφού τον έδωσε στη δημοσιότητα η κυβέρνηση συγκροτημένη και ο πρωθυπουργός και όχι μόνη της η υπουργός παιδείας. Ένας νόμος που, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν άλλαξε από το προσχέδιο του καλοκαιριού ουσιαστικά, παρά έγινε χειρότερος σε ορισμένα σημεία. Η κυβέρνηση όμως έδειξε ότι φοβάται τις φοιτητικές κινητοποιήσεις, αφού τον παρουσίασε με αοριστολογίες προσπαθώντας να αποκρύψει τον πραγματικό πυρήνα και στόχο του. Στόχος που γίνεται σαφής στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, η οποία αναφέρεται στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με τη συνδρομή των πανεπιστημίων. Πράγμα που σημαίνει την πρόσδεσή των πανεπιστημίων στους όρους και τα κριτήρια της αγοράς και όχι τη βελτίωση της δημόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει 3 άξονες προς αυτή την κατεύθυνση.

1)        Επιβολή εκπαιδευτικής αναδιάρθρωσης και λειτουργία με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια

Της εκπαιδευτικής αναδιάρθρωσης που αποτυπώνεται στη διαδικασία της Μπολόνια και προωθεί αλλαγές στην εκπαίδευση και την έρευνα. Μετατρέπει την εκπαίδευση σε παροχή γνώσεων κατάρτισης και την έρευνα σε μια ανταποδοτική λειτουργία  που θα γίνεται κατά παραγγελία επιχειρήσεων. Πώς όμως έρχεται να τα επιβάλει αυτά ο νόμος; Καταρχάς, με τα τετραετή αναπτυξιακά πλάνα που θα συνάπτει το ίδρυμα με το υπουργείο και θα πρέπει να το εγκρίνει και  το υπουργείο Οικονομικών για να χρηματοδοτήσει το ίδρυμα. Πλάνα που προβλέπουν την εύρεση πόρων εκτός κρατικού προϋπολογισμού (αποσύνδεση κράτους από τη χρηματοδότηση) και συνδέονται με την αξιολόγηση και τη χρηματοδότηση. Μια αξιολόγηση που θα κρίνει σε ποιο βαθμό εφαρμόζεται η αναδιάρθρωση και θα εκβιάζει τα πανεπιστήμια για να συμμορφωθούν. Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι η διοικητική και ακαδημαϊκή αυτονομία των ιδρυμάτων συρρικνώνεται και εμπεδώνεται ο κρατικός έλεγχος, αντίθετα με τις κυβερνητικές διακηρύξεις. Προβλέπεται επίσης πάγωμα της χρηματοδότησης ή μεταφορά των χρημάτων σε άλλο ΑΕΙ/ΤΕΙ αν καθυστερεί το πλάνο. Εγκαθιδρύονται δηλαδή συγκρουσιακές και ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξυ των ιδρυμάτων, όπως συμβαίνει με τις επιχειρήσεις.  Ταυτόχρονα η οικονομική διαχείρηση φεύγει από τη σύγκλητο και καταλήγει σε έναν τεχνοκράτη (manager). Εκτός αυτού, εισάγεται το σύστημα των πιστωτικών μονάδων ανά μάθημα που διασπά τα προγράμματα σπουδών και δημιουργεί ατομικά πτυχία, διαλύοντας τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Τέλος, στην αιτιολογική έκθεση γίνεται πρόβλεψη και για τους 2 κύκλους σπουδών.

2) Αυταρχικοποίηση της λειτουργίας, πλήγμα στο φοιτητικό κίνημα

Οι αγώνες που γεννιούνται μέσα στα πανεπιστήμια και αμφισβητούν τις κυρίαρχες πολιτικές προκαλούν πρόβλημα στην εκάστοτε εξουσία. Το νομοσχέδιο προσπαθεί να τους εξαλείψει. Από το άρθρο 1 φαίνεται κιόλας η κατεύθυνση αυτή. Η διαμόρφωση πολιτικής και κοινωνικής συνείδησης απαλείφεται από τους στόχους της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.  Στο άρθρο 3, το άσυλο κατακρεουργείται. Το όνομά του αλλάζει από πανεπιστημιακό σε ακαδημαϊκό, ενώ αποσυνδέεται και από τη συνδικαλιστική δράση των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας. Όποιος εμποδίζει την εκπαίδευση και την έρευνα (δηλαδή οι καταλήψεις) θεωρείται ότι καταλύει το άσυλο. Δεν καλύπτονται όλοι οι χώροι αλλά μόνο αυτοί όπου διεξάγονται έρευνα και διδασκαλία και μετά από απόφαση της Συγκλήτου. Επίσης, η αρμοδιότητα άρσης του μεταφέρεται από τη Σύγκλητο (η οποία αποφασίζει τώρα με πλειοψηφία όταν δεν συνέρχεται η 3μελής επιτροπή) στο πρυτανικό συμβούλιο κατά πλειοψηφία. Στο πρυτανικό συμβούλιο συμμετέχουν ο πρύτανης και οι αντιπρυτάνεις, ένας γραμματέας και ένας φοιτητής. Πράγμα που σημαίνει πολύ ευκολότερη άρση του όπως έγινε στη Γαλλία στην κατάληψη της Σορβόνης την άνοιξη του 2006, ειδικά με πρυτανικές αρχές όπως αυτή του Γρυσπολάκη ή του Καραμπίνη της Ξάνθης που μηνύει φοιτητές. Το τανκ το 73 με μια τέτοια διάταξη δεν θα είχε θεωρηθεί παραβίαση του ασύλου! Ταυτόχρονα θεσμοθετούνται αυταρχικοί εσωτερικοί κανονισμοί, οι οποίοι δεν θα περνούν καν από έλεγχο συνταγματικότητας. Και, για να μην ξαναγίνει κατάληψη, προβλέπεται μέγιστη διάρκεια παράτασης του εξαμήνου κατά 2 εβδομάδες. Τέλος, σε ρόλο ιεράς εξέτασης τοποθετείται η επιτροπή δεοντολογίας, η οποία θα επιβλέπει την τήρηση της ησυχίας, τάξης και ασφάλειας.

3) Προσπάθεια πειθάρχησης των φοιτητών με την εντατικοποίηση των ρυθμών σπουδών και επιβολή ταξικών και εξεταστικών φραγμών

Ο καλός αυριανός εργαζόμενος, για να είναι παραγωγικός πρέπει να δουλεύει χωρίς ανάσα, και η κυβέρνηση θέλει να τον διδάξει από το πανεπιστήμιο. Και αν δεν προλαβαίνει επειδή εργάζεται, αντί να τον ενισχύσει, τον εκμεταλλεύεται ή τον αναγκάζει να αποχωρήσει. Έτσι, προβλέπεται η  αποβολή των φοιτητών οι οποίοι ξεπερνούν το όριο των 2ν ετών, αλλά θα τους δίνεται ένα πιστοποιητικό με το άθροισμα των πιστωτικών μονάδων που έλαβαν, προφανώς για να εργαστούν με λιγότερα δικαιώματα. Εκτός αυτού, θεσμοθετούνται και οι αλυσίδες μαθημάτων (δεν δίνεις Μηχανική 2 αν δεν περάσεις την 1) που δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Εκτός αυτού το προσχέδιο δεν προωθεί την παροχή δωρεάν σίτισης και στέγασης και γενικότερη ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας. Αντίθετα, προβλέπει ανταποδοτικές υποτροφίες, οι οποίες απαιτούν εργασία 40 ωρών μηνιαίως (προφανώς χωρίς εργασιακά δικαιώματα) αλλά και φοιτητικά δάνεια, σε όσους εξετάστηκαν με επιτυχία σε όλα τα μαθήματα του προηγούμενου εξαμήνου. Το πανεπιστήμιο σε ρόλο εργοδότη και τραπεζίτη! Το καθεστώς διανομής των συγγραμμάτων αλλάζει. Καταρχάς, κάθε φοιτητής θα έχει πρόσβαση σε ένα μόνο σύγγραμμα, ενώ σήμερα σε αρκετά μαθήματα του παρέχονται περισσότερα του ενός. Επομένως αυτόματα μειώνονται τα δωρεάν συγγράμματα. Εξάλλου, δεν γίνεται κατανοητό πώς θα γίνεται η επιλογή, αφού προϋποτίθεται αφενός η πρόσβαση σε όλα τα βιβλία πριν την επιλογή και αφετέρου η δυνατότητα να κρίνει το καλύτερο για ένα αντικείμενο που δεν γνωρίζει. Ελλοχεύει, τελικά, ο κίνδυνος κάθε καθηγητής να προτείνει το δικό του σύγγραμμα. Είναι πιθανό αυτό να είναι ένα μεταβατικό στάδιο για να φτάσουμε στην εφαρμογή της άποψης των σοφών για κατάργηση των δωρεάν συγγραμμάτων (ο Θ. Βερέμης, πρόεδρος της επιτροπής των «σοφών» είχε χαρακτηρίσει τα δωρεάν συγγράμματα χουντικό έκτρωμα!) Μάλιστα την 1^η Μαρτίου η υπουργός δήλωσε ότι τα ΑΕΙ/ΤΕΙ θα καθορίζουν τους εισακτέους. Με τα επίπεδα της χρηματοδότησης καθηλωμένα, αυτή η ρύθμιση μοιραία οδηγεί στη μείωση του αριθμού των εισακτέων και τον αποκλεισμό ακόμη περισσότερων νέων από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Με αυτές τις αλλαγές το πανεπιστήμιο γίνεται μια συνέχεια της ζωής στο Λύκειο με το γνωστό κόστος και τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο.

Όσον αφορά την απ’ευθείας εκλογή του πρύτανη από τους φοιτητές, δεν πρόκειται να λύσει τίποτα. Οι μεγάλες παρατάξεις θα συνεχίσουν να ασκούν επιρροή αφού η διαπλοκή είναι πολιτική επιλογή.

Ο νέος νόμος πλαίσιο είναι ένα έκτρωμα. Ένα έκτρωμα που η κυβέρνηση καταθέτει με την ουσιαστική συναίνεση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο διατρανώνει ότι αντιπαρατίθεται αλλά δεν μπορεί να διαφωνήσει επί της ουσίας και υποβάλλει προτάσεις παρόμοιες. Κάτι που είναι αναμενόμενο, αφού οι δικές του κυβερνήσεις υπέγραψαν όλες της συνθήκες για τη μετάλλαξη των πανεπιστημίων (Μπολόνια, Πράγα, Βερολίνο). Η κατά μέτωπο σύγκρουση με το νέο νόμο πλαίσιο είναι η μόνη οδός για να διασφαλίσουμε τα δικαιώματά μας. Πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε και μέσα στα πανεπιστήμια ώστε ο νόμος να ακυρωθεί στην πράξη.

ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ