Το Κέρδος πάνω από τη Γνώση
Κριτική στο Πρόγραμμα της ΝΔ για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Έχουμε κλείσει πάνω από μισό χρόνο πλέον με νέα κυβέρνηση και πραγματικά περιμέναμε μάλλον με αγωνία, να δούμε τους “νέους” χειρισμούς, τις “νέες” αντιλήψεις, τη “νέα” αντιμετώπιση που είχε εννοηθεί με τις πολλές και ηχηρές προεκλογικές εξαγγελίες, ειδικά στο χώρο της Παιδείας. Οι διαπιστώσεις έξι μήνες μετά είναι μάλλον ανησυχητικές. Η νέα κυβέρνηση κινείται στα χνάρια της προηγούμενης, αποδεικνύοντας ότι οι πολιτικές τους δεν διαφέρουν και τόσο. Οι αλλαγές που προβλέπονται είναι μάλλον δυσοίωνες και οδηγούν σε μεγάλους προβληματισμούς σχετικά με το μέλλον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας.

“H διαρκής σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγική διαδικασία και την αγορά εργασίας, πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού του περιεχομένου σπουδών”.
“H διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος πρέπει να δίνει διεξόδους σε όλους και η εκπαιδευτική διαδικασία πρέπει να θεωρείται μια λειτουργία που διαρκεί “δια βίου”.

Με αυτή την τόσο απλή διατύπωση στο πρόγραμμά της η κυβέρνηση εκπροσωπεί επάξια τα συμφέροντα και τους στόχους των κυρίαρχων τάξεων οι οποίοι είναι η παραγωγή εργαζομένων “εργαλείων”, χωρίς σεβασμό στην Εκπαίδευση σαν έννοια, αλλά χρησιμοποιώντας την ως μέσο προκειμένου να κατασκευάσουν εξειδικευμένο προσωπικό ικανό να ανταποκριθεί αυτοματοποιημένα σε ένα αντικείμενο. Μόλις λοιπόν ξεπεραστεί η χρηστικότητα του “εργαλείου” αυτού, αρκεί απλά να το πετάξει (οδηγώντας σε ανεργία) δίνοντάς του την ευκαιρία να επανακαταρτισθεί σε ένα ανάλογο ίδρυμα, εάν φυσικά διαθέτει τους απαραίτητους πόρους (ΙΔΒΕ). Κανείς δεν αρνείται ότι ο καθένας στον δικό του τομέα οφείλει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να φροντίζει να είναι ενήμερος σχετικά με νέα δεδομένα. Αυτό όμως μπορεί να γίνει προσφέροντας βαθιές και άρτια δομημένες θεωρητικές βάσεις στο Πανεπιστήμιο δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στον καθένα να είναι πάντα σε θέση να παρακολουθεί το αντικείμενό του, μέσω σεμιναρίων και επιστημονικών περιοδικών που οργανώνονται από τους διάφορους φορείς (πχ: Τεχνικό Επιμελητήριο κλπ). Στο βαθμό όμως που μιλάμε για μια περαιτέρω ειδίκευση πάνω στην παραγωγική διαδικασία, είναι ξεκάθαρο ότι το κόστος αυτής πρέπει να καλύπτεται συνολικά από την εργοδοσία.

Σχετικά με την αυτοδιοίκηση και τον απογαλακτισμό των Πανεπιστημίων από τον κρατικό προϋπολογισμό που προτείνεται, ο απώτερος σκοπός είναι η είσοδος του ιδιωτικού κεφαλαίου στα ΑΕΙ και ΤΕΙ, πράγμα που σε ένα βαθμό θα γίνει και αναγκαστικά για εισροή πόρων. Δηλαδή, πλέον κάθε εταιρεία θα μπορεί έμμεσα (και στο μέλλον άμεσα) πλην όμως πολύ αποτελεσματικά να “παραγγέλνει” εργαζόμενους αυστηρά εξειδικευμένους μέσα από τα νέα Προγράμματα Σπουδών που η ίδια θα διαμορφώνει.

Αντίστοιχα σχολές και τμήματα τα οποία δεν εξυπηρετούν κάποιο συγκεκριμένο φάσμα της ραγδαίως αναπτυσσόμενης τεχνολογίας στις μέρες μας καταδικάζονται σε μαρασμό βάσει της περιβόητης Αξιολόγησης αφού κρίνεται ότι δεν προσφέρουν κέρδη στις επιχειρήσεις και έτσι παύει η χρηματοδότηση και τα κονδύλια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΠΕΑΕΚ, Κοινωνία Πληροφορίας κλπ). Τα περισσότερα τμήματα θεωρητικών σπουδών βρίσκονται μπροστά σε αυτό το μεγάλο κίνδυνο τη στιγμή που είναι αυτονόητο ότι τεχνολογική και πνευματική πρόοδος πρέπει να είναι αναπόσπαστες για το μέλλον της ανθρωπότητας. Τέτοιες τακτικές είναι απαράδεκτες τη στιγμή που η αξία της γνώσης δεν έγκειται στην αποκλειστικά εργαλειακή της χρήση από την παραγωγική διαδικασία αλλά στη δυνατότητά της να βελτιώνει τις υλικές και πνευματικές συνθήκες της κοινωνικής συγκρότησης και λειτουργίας.

Προς αυτή την κατεύθυνση λοιπόν βλέπαμε και από τις δύο τελευταίες κυβερνήσεις την δημιουργία σχολών με περιορισμένο γνωστικό αντικείμενο, πράγμα που έγινε με την δικαιολογία της αποκέντρωσης, ενώ σαν στόχο είχε αφενός τη δημιουργία εξειδικευμένων αποφοίτων, κάτι που οδηγεί στο σπάσιμο των ενιαίων επαγγελματικών δικαιωμάτων και άρα την αποτροπή των συλλογικών διεκδικήσεων και αφετέρου να καλύψει την μεγάλη «ζήτηση» για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όμως παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες για την έστω σταδιακή αύξηση των δαπανών για την Παιδεία από το 3,5% του ΑΕΠ στο 5% πρόσφατες αναλύσεις και αποκαλύψεις προβλέπουν μείωση αυτού του ποσοστού, πράγμα που μας φέρνει σε τραγική θέση σε σχέση με άλλες χώρες σε Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο επίπεδο. Ένα μάλλον μικρό δείγμα της υποκρισίας του διέπει τις τελευταίες κυβερνήσεις της χώρας, οι οποίες με συνταγές λαϊκισμού συνεχίζουν να εξωραΐζουν την σκληρή πραγματικότητα της εκπαίδευσης.

Αυτό που εντέλει βλέπουμε όμως είναι ΑΕΙ και ΤΕΙ χωρίς υποδομή, χωρίς καθηγητές, χωρίς βιβλία και δυστυχώς εν δυνάμει πτυχιούχους με αβέβαιο μέλλον. Αυτό είναι άλλωστε που θέλει η άρχουσα τάξη και οι πολιτικοί εκφραστές της, προκειμένου να προωθήσει τον ανταγωνισμό…

“Η ιδιωτική πρωτοβουλία έχει το δικαίωμα δραστηριοποίησης στον εκπαιδευτικό χώρο, όπου τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια προσφέρουν θετικό έργο. Tο δικαίωμα ελεύθερης επιλογής ανάμεσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα είναι κατοχυρωμένο για όλους.”

Καθήκον της πολιτείας, αλλά και συνταγματικό δικαίωμα είναι να παρέχεται στους πολίτες δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση υψηλής ποιότητας. Η ιδιωτική πρωτοβουλία όπως την ξέρουμε σήμερα, δεν είναι τίποτε άλλο παρά οργανωμένα, αλλά αμφιβόλου ποιότητας “πτυχιοπωλεία”, τα οποία έχοντας ως μόνο στόχο το κέρδος ακολουθούν επιτυχώς την συνταγή του franchising, που βλέπουμε και σε αλυσίδες εστιατορίων.

“Oι εκλεγόμενες πρυτανικές αρχές συντάσσουν βάσει των κατευθύνσεων του στρατηγικού σχεδιασμού τετραετές επιχειρησιακό πρόγραμμα, που προσδιορίζει χρονικά, ποσοτικά και οικονομικά τις εκπαιδευτικές, ερευνητικές, διοικητικές και γενικότερες αναπτυξιακές ανάγκες του A.E.I. Σε αυτό περιλαμβάνονται και οι ενδεχόμενες ιδρύσεις ή καταργήσεις ή συγχωνεύσεις προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών.”

Επιχειρησιακό πρόγραμμα για ένα Πανεπιστημιακό Ίδρυμα σημαίνει τη μετατροπή των ΑΕΙ και ΤΕΙ σε ΑΕ. Άλλωστε μέσα στο πρόγραμμα ανάμεσα στα στελέχη κάθε Σχολής προβλέπεται και θέση μάνατζερ, αρμοδιότητα του οποίου θα είναι η πλήρης οικονομική διαχείριση και εκμετάλλευση των περιουσιακών στοιχείων των Πανεπιστημίων. Το πώς ένα “μη κρατικό” Πανεπιστήμιο θα είναι και “ μη κερδοσκοπικό” όπως έχει βαπτιστεί αυτή η νέα γενιά Ιδρυμάτων δεν μπήκε στον κόπο να εξηγήσει κανείς. Πιθανότατα επειδή δεν γίνεται να υπάρχουν τέτοιου είδους Ιδρύματα στο χώρο της εκπαίδευσης .

• “Tο πρόγραμμα σπουδών χωρίζεται σε δύο περιόδους: H πρώτη περίοδος διαρκεί τέσσερα (4) εξάμηνα και περιλαμβάνει τις βασικές γνώσεις της αντίστοιχης επιστήμης.
• Προϋπόθεση για την παρακολούθηση μαθημάτων της δευτέρας περιόδου αποτελεί η επιτυχής εξέταση στα μαθήματα της πρώτης. Kατ’ εξαίρεση, και εφόσον έχει αποτύχει σε δύο μόνο μαθήματα, μπορεί ο φοιτητής να υποβάλει δήλωση να παρακολουθήσει τα μαθήματα των δύο πρώτων εξαμήνων της δευτέρας περιόδου. Για να συμμετάσχει όμως στις εξετάσεις των μαθημάτων της δευτέρας περιόδου, οφείλει να εξεταστεί προηγουμένως με επιτυχία στα μαθήματα αυτά κατά τις αντίστοιχες εξεταστικές περιόδους της πρώτης περιόδου”

Με το συγκεκριμένο μέτρο προωθείται μια άγρια εντατικοποίηση με στόχο την περαιτέρω πειθάρχηση του φοιτητικού σώματος. Επίσης στο βαθμό που σταδιακά θα οδηγηθούμε στη χορήγηση κάποιου διακριτού τίτλου σπουδών από τον πρώτο κύκλο, θα οδηγηθούμε στη δημιουργία φοιτητών 2 ταχυτήτων και με το σπάσιμο των σπουδών σε δύο κύκλους, σε πλήρη σύμπνοια με τις προσταγές της ΕΕ βάσει των συνθηκών της Μπολόνια και της Πράγας, συνεπάγεται την εκ βάθρων αλλαγή των επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων, πράγμα που όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, έχει ως σκοπό την δημιουργία πτυχιούχων και εργαζομένων με περιορισμένο γνωστικό αντικείμενο, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για επανεκπαίδευση και επιμόρφωση διαρκώς…

Όσον αφορά το θέμα της μέριμνας στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, μιλάμε για μια από τις πιο μελανές σελίδες στην ιστορία αυτή. Φοιτητικές Εστίες χαμηλής ποιότητας ,ανίκανες να εξυπηρετήσουν τους ενδιαφερόμενους, διαβλητές διαδικασίες απόδοσης των δωματίων, πρόσφατα κάποιες έμειναν και χωρίς ρεύμα λόγω οφειλών του Πανεπιστημίου. Επιπλέον, στο πρόσφατο παρελθόν και εν όψει Ολυμπιάδας πόσοι και πόσοι φοιτητές εδιώχθησαν κακήν κακώς από τις Εστίες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες “φιλοξενίας” για τους αγώνες. Τέλος ξεχνώντας ότι συνήθως στις Εστίες φιλοξενούνται φοιτητές που πολλές φορές έχουν την ανάγκη να δουλέψουν για να τα βγάλουν πέρα χρησιμοποιώντας λογικές τύπου ν+2 , η κρατική “μέριμνα” στέλνει εξώδικα και σε αυτούς...

• “H N.Δ. κρίνει απαραίτητη, σε συνεννόηση με την πανεπιστημιακή κοινότητα, την οριοθέτηση και την αναδιατύπωση των βασικών κανόνων λειτουργίας του πανεπιστημιακού ασύλου, ώστε να πάρει οριστικά έναν καθαρά ακαδημαϊκό χαρακτήρα.
• Tο άσυλο δεν καλύπτει αξιόποινες πράξεις, περιλαμβανομένης της καταστροφής της περιουσίας. Δεν καλύπτει επίσης την παρεμπόδιση της λειτουργίας των νόμιμα εκλεγμένων οργάνων διοίκησης ή των Yπηρεσιών διοίκησης των A.E.I.
• H απόφαση για επέμβαση της Πολιτείας σε περιπτώσεις αξιόποινων πράξεων λαμβάνεται όχι από την (ουδέποτε λειτουργήσασα) “Eπιτροπή Aσύλου”, αλλά κατά πλειοψηφία από το Πρυτανικό Συμβούλιο, το οποίο συνέρχεται και αποφασίζει υποχρεωτικά. Σε περίπτωση ισοψηφίας, υπερισχύει η ψήφος του Πρυτάνεως.”

Τέλος, πολύ σημαντικό είναι και το ζήτημα του ασύλου, μία από τις ουσιαστικότερες κατακτήσεις του φοιτητικού κινήματος στην χώρα μας. Πρόκειται για ένα αναφαίρετο δικαίωμα της Πανεπιστημιακής Κοινότητας. Η διακίνηση ιδεών και ο ακαδημαϊκός χαρακτήρας του ασύλου για κάποιους μπορεί να είναι μια πολύ αόριστη έννοια και δεν αποκλείεται να δούμε την απαγόρευση της πολιτικής δράσης ορισμένων οργανώσεων, πράγμα που παραπέμπει σε καθεστωτικές και ολοκληρωτικές τακτικές και αντιμετωπίσεις. Άλλωστε το άσυλο και τη σημασία του τα προστατεύει πρώτη από όλους η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα. Η δυνατότητα εισαγγελικής παρέμβασης (διότι εκεί καταλήγουν όλα) με το παραμικρό, σαν αποτέλεσμα θα έχει να χάσουν οι φοιτητές το μοναδικό όπλο που τους έχει μείνει, τη μαζική κινητοποίηση… Μαζικές παραστάσεις, διαδηλώσεις και καταλήψεις είναι σήμερα οι μόνοι τρόποι διαμαρτυρίας στους οποίους δίνουν κάποια σημασία τα “νόμιμα εκλεγμένα όργανα διοίκησης” των ΑΕΙ και ΤΕΙ. Όσον αφορά τη φοιτητική συμμετοχή στα όργανα συνδιοίκησης, το τοπίο είναι σχετικά θολό, καθότι ναι μεν αναφέρεται ότι “υπάρχει σοβαρή απόκλιση στο ποσοστό της φοιτητικής συμμετοχής κατά τις εκλογές των οργάνων διοίκησης ανάμεσα στο ελληνικό πανεπιστήμιο και στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια”, πλην όμως δεν διασαφηνίζεται το προς ποια κατεύθυνση προτίθεται να κινηθεί η νέα Κυβέρνηση. ¶ποψη των φοιτητών είναι ότι η ισχύουσα αναλογία σημαίνει παραγκωνισμός της άποψης των φοιτητών, πράγμα που διαρκώς ζητάμε να αλλάξει. Δυστυχώς αυτό ακριβώς είναι η πρόθεση της κυβέρνησης με απώτερο σκοπό την πλήρη εξάλειψη της έννοιας της συνδιοίκησης, αλλά οι αναφορές είναι ασαφείς και αόριστες. Είναι αρκετά φανερό το που τελικά οδηγείται η παιδεία και κατ' επέκταση όλη η κοινωνία από τις καπιταλιστικές δομές και τις νεοφιλελεύθερες επιλογές που εφαρμόζουν.

“Tα Tεχνολογικά Eκπαιδευτικά Iδρύματα παράγουν στελέχη εφαρμογής, υψηλής ποιοτικής στάθμης περίπου πενήντα ειδικοτήτων”.

Όπως φαίνεται, η ΝΔ εμμένει στο διαχωρισμό ΑΕΙ και ΤΕΙ (και πλέον ΑΤΕΙ) θέλοντας να δημιουργήσει τα επονομαζόμενα “στελέχη εφαρμογής”, δηλαδή απόφοιτους με περιορισμένα επαγγελματικά δικαιώματα έναντι των αποφοίτων ΑΕΙ, ενισχύοντας τον ταξικό διαχωρισμό στην εκπαίδευση και μετέπειτα στον εργασιακό χώρο.

Η ελληνική κυβέρνηση είναι δεσμευμένη να εφαρμόσει τα ανωτέρω μέχρι το 2008 σύμφωνα με τις επιταγές της Μπολόνια και της Πράγας. Ήδη το έδαφος στις σχολές προετοιμάζεται για την εφαρμογή των παραπάνω, παράδειγμα αποτελεί η συνεχής μείωση της χρηματοδότησης των ιδρυμάτων έτσι ώστε να είναι πιο εύκολη η εισροή των επιχειρήσεων στις σχολές. Άλλωστε στο παρελθόν, οι αγώνες του φοιτητικού κινήματος – σε μερικές περιπτώσεις και της ΠΟΣΔΕΠ – είναι αυτοί που διατήρησαν τα σημερινά μας δικαιώματα, τα οποία για μερικούς δεν είναι και τόσο αυτονόητα. Στο χέρι μας είναι να αγωνιστούμε, με διάθεση αμφισβήτησης και μαζική συμμετοχή, κόντρα στη θέληση της άρχουσας τάξης και των δούρειων ίππων της μέσα στο φοιτητικό κίνημα (ΔΑΠ, ΠΑΣΠ) για να διεκδικήσουμε τα αυτονόητα (όχι στα “μη κρατικά”-ιδιωτικά πανεπιστήμια, άμεση αύξηση της χρηματοδότησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και χρηματοδότηση σύμφωνα με τις κοινωνικές και επιστημονικές ανάγκες, δημόσια και δωρεάν παιδεία για όλους, ενιαία πανεπιστημιακή εκπαίδευση για όλους, καμία διαπραγμάτευση του ασύλου) και όχι μόνο...

Η ΓΝΩΣΗ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΡΔΗ!!!